"Cezmi", Namık Kemal´in İntibah´tan sonra kaleme aldığı ikinci romanıdır. Türk edebiyatında tarihi roman türünde yazılmış ilk eser kabul edilen Cezmi, aslında iki cilt olarak planlanmış ancak ikinci cildi yazılamamıştır. İkinci cildin yazılmayışını Mehmet Kaplan, iki değişik tarzda izah etmektedir. Namık Kemal´in Abdülhak Hamid´e yazdığı bir mektupta Cezmi´yi isteksiz kaleme alışı anlatılır: "Ne yazdığımı, ne okuduğumu soruyorsun. Hiç bir şey yazmıyorum veya tabir-i sahihi ile memuriyet hasebiyl ...